Sztuka tworzenia faksymile

Przygotowania

Proces związany z wykonaniem doskonałej kopii dzieła, które zwykle jest niedostępne dla zwykłego człowieka, zaczyna się od bardzo żmudnego procesu uzgodnień i negocjacji pomiędzy właścicielem a wydawnictwem specjalizującym się w wydawaniu faksymile. To o tyle istotne, że w dużej mierze ta część przygotowań do samego procesu wymaga od stron poznania specyficznych warunków przechowywania, dostępności, możliwości technicznych wydawcy oraz wielu innych, niezwykle ważnych czynników mogących wpłynąć na samo dzieło.

W końcu pomiędzy właścicielem dzieła a wydawnictwem uzgadnia się warunki techniczne, czas wykonania kopii, warunki przyznania praw do jego wydania wraz z wysokością tantiem, limitacji nakładu oraz warunki jego dostępności rynkowej.

Właściciel musi mieć pewność, że jego dzieło zawsze przechowywane w specjalnych warunkach sterylności, odpowiedniej wilgotności, temperatury, ciśnienia etc. pozostanie bezpieczne w procesie kopiowania. W tej części uzgodnień biorą udział nie tylko technicy ale również naukowcy, którzy w dalszej części procesu będą badać materiały z których wykonano oryginał, jego oprawę, użyty papier/pergamin, farbę drukarską, materiały użyte do szycia oraz wykończenia.

Badania

Wstępnym etapem pracy jest wykonanie precyzyjnych pomiarów spektrofotometrycznych oryginału w celu wykonania odpowiedniego profilu ICC, niezbędnego do rozpoczęcia właściwego procesu skanowania z uwzględnieniem kolorystyki papieru przeznaczonego do druku faksymile.

Analiza składu oraz badanie farb oryginalnych a następnie dobór odpowiedników, które będą użyte w kopi to niezwykle ważny element całego procesu.

Fotografia

Do sfotografowania używa się najnowocześniejszych skanerów do digitalizacji starodruków, które pozwalają niezwykle precyzyjnie odzwierciedlić oryginał w ogromnej rozdzielczości, nawet 1 GB na stronę. Pamiętajmy, że dzieło nie można ot tak po prostu otworzyć i sfotografować. Pełne otwarcie księgi jest po prostu niemożliwe z uwagi na bezpieczeństwo. W związku z tym skanery są tak skonstruowane, aby mogły pracować nawet przy niewielkim kącie rozchylenia kart księgi a równocześnie niskiej emisji światła. Skomplikowana konstrukcja i odpowiednie oprogramowanie pozwalają uwzględnić wszelkie zagięcia i nierówności powstałe w trakcie procesu. Ten proces skanowania może trwać naprawdę długo a to niestety nie służy dziełu. Skanowanie opiera się na wykorzystaniu technologii fotografii cyfrowej, która wymaga odpowiedniego naświetlenia…to akurat niezbyt sprzyjający oryginałowi czynnik. Stąd też, tak rzadko można dotrzeć do najcenniejszych manuskryptów i uzyskać zgodę na nawet ich jednorazowe skopiowanie.

Zwykle tak skomplikowaną i kosztowną aparaturą i technologią dysponują tylko bogate wydawnictwa jednak zdarza się już, że wielkie muzea i szacowne biblioteki są w posiadaniu takich urządzeń, dzięki którym dygitalizują swoje zbiory bibliofilskie….niewiele jest jednak takich urządzeń, które potrafią wykonywać kopie absolutnie idealne z uwagi na ich ogromny koszt.

Obróbka i Druk

Proces związany z wykonaniem doskonałej kopii dzieła, które zwykle jest niedostępne dla zwykłego człowieka, zaczyna się od bardzo żmudnego procesu uzgodnień i negocjacji pomiędzy właścicielem a wydawnictwem specjalizującym się w wydawaniu faksymile. To o tyle istotne, że w dużej mierze ta część przygotowań do samego procesu wymaga od stron poznania specyficznych warunków przechowywania, dostępności, możliwości technicznych wydawcy oraz wielu innych, niezwykle ważnych czynników mogących wpłynąć na samo dzieło.

Po zakończeniu procesu skanowania rozpoczyna się żmudny proces obróbki cyfrowej a w to zaangażowany jest cały sztab ludzi w zależności od skomplikowania technicznego projektu i samego dzieła…ma również znaczenie to czy jest to manuskrypt czy też druk.

W tym momencie ogromne znaczenie ma doświadczenie członków zespołu, w skład którego wchodzą specjaliści o różnych specjalnościach i naukowcy.

Dobór odpowiedniej metody druku, papieru/pergaminu/pergamenaty, farb drukarskich (dzięki badaniom kolorometrycznym), metod ręcznego wykończenia i wiele innych zadań staje przed nimi do wykonania tak aby całość komponowała się nie tylko z oryginałem ale również z pozostałymi, odpowiednio dobranym elementami faksymile. A co najważniejsze, najwyższej klasy reprodukcje wymagają najlepszych technik i najnowocześniejszych maszyn i urządzeń drukarskich.

Wykańczanie i Oprawa

Po wydrukowaniu poszczególnych kart następuje proces ich złożenia i oprawy introligatorskiej. To niezwykle żmudna, ręczna praca wykonywana już w specjalistycznej pracowni.

Blok woluminu szyty jest naturalnymi nićmi lnianymi lub bawełnianymi. Szycie to tworzy naturalne zwięzy na grzbiecie oprawy, która zwykle jest zbudowana na bloku. Zwykle również do oprawy używa się ręcznie wyprawianą i barwioną skórę koźlęcą. Jest ona przeważnie sprowadzana z Włoch, które specjalizują się w tym materiale introligatorskim. Czasem na specjalne zamówienie odtwarza się technologię wyprawy skór z użyciem odpowiednich naturalnych składników jak z danego wieku.

W większości przypadków faksymile jest dodatkowo wykańczana ręcznie przez artystów-plastyków. Następuje misterny proces odtwarzania charakterystycznych elementów oryginału na stronach już wydrukowanych…ręczne złocenie, malowanie, pisanie, wycinanie ubytków skalpelem, nanoszenie skaz mechanicznych itp.

Oczywiście wszystkie inicjały i zdobienia, wykonane wcześniej przez iluminatora, w reprincie są przemalowane ręcznie. Do malowania tych ornamentów używa się niezwykle cienkich pędzelków o numeracji nawet 000 dla jak najwierniejszego odwzorowania.

Dodatkowo ręcznie zdobi się ornament i obrazki 24-karatowym złotem płatkowym. Należy nadmienić, że praca przy zdobieniu kart, jak i przy oprawie, niczym nie różni się od technik spotykanych w dawnych skryptoriach.

Sama oprawa bywa jednak artystyczną wizją wydawcy dzieła, albowiem nierzadko oryginalna oprawa manuskryptu nie istniała w ogóle lub uległa kompletnemu zniszczeniu. Dla podkreślenia wagi dzieła, tylko niektórzy wydawcy oprawiają faksymile w oryginalne oprawy jubilerskie, zdobione szlachetnymi kruszcami, kamieniami, ręcznym malarstwem oraz unikalnymi artystycznymi zdobieniami.

Dom Emisyjny Manuscriptum z dumą prezentuje swoje dzieła faksymilowe będące dzięki swoim niezwykłym oprawom jubilerskim prawdziwymi arcydziełami sztuki nadającymi słowu pisanemu jeszcze bardziej drogocenny i wyjątkowy charakter.

W większości przypadków faksymile jest dodatkowo wykańczana ręcznie przez artystów-plastyków. Następuje misterny proces odtwarzania charakterystycznych elementów oryginału na stronach już wydrukowanych…ręczne złocenie, malowanie, pisanie, wycinanie ubytków skalpelem, nanoszenie skaz mechanicznych itp.

Oczywiście wszystkie inicjały i zdobienia, wykonane wcześniej przez iluminatora, w reprincie są przemalowane ręcznie. Do malowania tych ornamentów używa się niezwykle cienkich pędzelków o numeracji nawet 000 dla jak najwierniejszego odwzorowania.

Dodatkowo ręcznie zdobi się ornament i obrazki 24-karatowym złotem płatkowym. Należy nadmienić, że praca przy zdobieniu kart, jak i przy oprawie, niczym nie różni się od technik spotykanych w dawnych skryptoriach.

Sama oprawa bywa jednak artystyczną wizją wydawcy dzieła, albowiem nierzadko oryginalna oprawa manuskryptu nie istniała w ogóle lub uległa kompletnemu zniszczeniu. Dla podkreślenia wagi dzieła, tylko niektórzy wydawcy oprawiają faksymile w oryginalne oprawy jubilerskie, zdobione szlachetnymi kruszcami, kamieniami, ręcznym malarstwem oraz unikalnymi artystycznymi zdobieniami.

Dom Emisyjny Manuscriptum z dumą prezentuje swoje dzieła faksymilowe będące dzięki swoim niezwykłym oprawom jubilerskim prawdziwymi arcydziełami sztuki nadającymi słowu pisanemu jeszcze bardziej drogocenny i wyjątkowy charakter.